İçten yanmalı bir motorda yanma odasının nefes alıp vermesini yöneten en kritik mekanik parça eksantrik milidir; sanayideki adıyla kam mili. Silindir kapağının üst kısmında yataklanan bu parça, krank milinden triger kayışı veya triger zinciri aracılığıyla aldığı dönme hareketini, emme ve egzoz subaplarına mekanik baskıya dönüştürür. Dört zamanlı bir motorda krank mili iki tam tur (720 derece) döndüğünde, eksantrik mili tam bir tur (360 derece) döner. Bu hassas oran, pistonun silindir içindeki konumuyla subapların açılma anının mikron seviyesinde senkronize kalmasını sağlar.
Mil gövdesi üzerinde her silindire ait emme ve egzoz subaplarını kumanda eden asimetrik, damla formunda kam çıkıntıları bulunur. Mil yüksek devirle dönerken bu çıkıntılar hidrolik iticilere (fincanlara) veya külbütör kollarına baskı yapar. Çıkıntının tepe noktası subap yayının direncini yenerek subap tablasını yanma odasının içine doğru iter; böylece taze hava-yakıt karışımı içeri emilir veya yanmış egzoz gazı tahliye edilir. Çıkıntı geçtiğinde ise güçlü subap yayları subapları tekrar yuvalarına sımsıkı kapatır.
Bir motorun alt devirlerde mi torklu olacağı yoksa üst devirlerde mi yüksek beygir üreteceği, eksantrik milinin üzerindeki bu kam çıkıntılarının geometrisiyle doğrudan ilişkilidir. Mühendislikte buna subap kalkma miktarı (lift) ve açık kalma süresi (duration) denir. Kam çıkıntısındaki en ufak bir aşınma veya yüzey bozulması, subapın yanma odasına yeteri kadar inememesine, motorun taze hava alamamasına ve silindir kompresyonunun doğrudan düşmesine yol açar.
Eksantrik milleri yüzeyi özel indüksiyon veya sementasyon yöntemleriyle sertleştirilmiş yüksek alaşımlı çelik ya da nodüler dökme demirden imal edilir. Normal şartlarda yüz binlerce kilometre hizmet etmesi gereken bu parça, motor içinde sürtünmenin ve termal yükün en yoğun olduğu bölgede çalışır. Sahada karşılaştığımız eksantrik mili arızalarının arkasında çoğunlukla şu etkenler yatar:
Kam milinde aşınma başladığında araç bunu hem sesle hem de sürüş performansıyla sürücüye hissettirir. Aracın kalbindeki bu aşınmayı doğru teşhis etmek için aşağıdaki arıza tablosunu dikkate alabilirsiniz:
| Belirti | Olası Kontrol Noktası | Usta Çözümü |
|---|---|---|
| Külbütör kapağından gelen metalik dikiş makinesi sesi | Kam tepeleri erimiş veya fincanlar boşalmış | Külbütör kapağı sökülerek kam yükseklikleri komparatör veya kumpasla ölçülmeli. |
| Rölantide sarsıntı, tekleme ve çiğ yakıt kokusu | Subap tam açılmadığı için silindir içi yanma bozuk | Silindir kompresyon testi ve kaçak testi yapılarak sorunlu silindir tespit edilmeli. |
| Rampalarda ani çekiş düşüşü ve devirlenmede sağırlık | Emme subap açıklığı yetersiz, hava dolgusu az | Eksantrik mili ve itici takımı aşınma payına göre yenilenmeli. |
| Eksantrik konum sensörü arıza kodu (P0340 vb.) | Mil yatağında eksenel boşluk veya senteden kaçma | Triger sentesi, mil kaması ve mil yatak boşlukları kontrol edilmeli. |
Silindir kapağı revizyonuna girildiğinde veya aşınmış bir eksantrik mili değiştirilirken yapılan en büyük hata, sadece mili değiştirip diğer çevre parçaları eski bırakmaktır. Usta tezgahında bu işlem yapılırken şu kurallara kesinlikle uyulmalıdır:
Öncelikle, aşınmış bir kam miline basmış olan eski hidrolik iticiler (fincanlar) veya külbütör kolları kesinlikle yeni mille birlikte kullanılmamalıdır; aşınmış eski fincan, yeni takılan sıfır kam milinin yüzeyini birkaç bin kilometre içinde tekrar oyar. İkinci olarak, mil silindir kapağına oturtulurken kep cıvataları mutlaka üreticinin verdiği tork değerinde ve doğru sıralamayla sıkılmalıdır. Kılavuz torkun üzerinde sıkılan kep, mili sıkarak yatağı sarar; gevşek bırakılan kep ise yağ basıncını düşürür.
Son olarak, motorun tüm üst mekanizmasını besleyen yağlama hattının kusursuz çalıştığından emin olunmalıdır. Komple revizyon sonrasında kaliteli motor parçaları, yeni yağ pompası, orijinal filtre ve doğru viskozitede tam sentetik motor yağı kullanılması, yeni eksantrik milinin uzun yıllar ilk günkü sessizlik ve performansla çalışmasını garanti eder.
Aşağıdaki parçalar motor kodu ve parça grubu filtresiyle stoklarımızdan seçilmiştir. Sipariş öncesi şase numarasıyla kesin uyum teyidi yaptırabilirsiniz:
Kam tepeleri aşınan bir araçta subaplar yeterince açılamaz; motor çekişten düşer, rölantide şiddetli sarsıntı yapar ve çiğ yakıt atar. Bu şekilde kullanmaya devam etmek, aşınan metal talaşlarının motor yağına karışarak krank yataklarını çizmesine ve motorun yatak sarmasına neden olabilir.
Evet, kesinlikle şarttır. Eski fincanların yüzeyi aşınmış eski mile göre form almıştır. Yeni bir eksantrik miline eski fincanları basmak, yeni milin sertleştirilmiş yüzeyini çok kısa sürede bozar ve tekrar masraf açar.
Büyük olasılıkla evet. Bu ses ya yağ tutmayan hidrolik iticilerden (subap fincanları) ya da kam tepelerinin aşınması sonucu subap tepesi ile kam profili arasında oluşan aşırı mekanik boşluktan kaynaklanır.