Otomotiv mekaniğinde konjektör, diğer adıyla voltaj regülatörü; alternatörün (şarj dinamosunun) ürettiği değişken elektriği dizginleyip aracın elektrik tesisatının kaldırabileceği sabit bir seviyeye getiren hayati bir elektromekanik parçadır. Krank milinden tahrik alan alternatör, motor devrine bağlı olarak döner. Araç rölantideyken yaklaşık 800 devir dönerken, gaza yüklendiğinizde motor 3.000 - 5.000 devirleri görür. Devir arttıkça alternatörün ürettiği ham voltaj da kontrolsüz bir şekilde 18-25 volt seviyelerine kadar tırmanma eğilimi gösterir. İşte konjektör tam bu noktada bir vana gibi çalışır. Motor devri ne olursa olsun tesisata giden voltajı 13.8 ile 14.4 volt arasında milimetrik olarak sabit tutar.
Sanayi tezgâhında konjektör arızası iki farklı senaryoyla önümüze gelir. İkisi de aracı yolda bırakır ancak bir tanesi vardır ki tüm aracı elektriksel olarak felç edebilir:
| Belirti | Olası Sebep / Kontrol Noktası | Sanayi Çözümü |
|---|---|---|
| Kırmızı Akü Lambası Yanıyor | Kömürlerin bitmesi, rotor bileziği aşınması | Multimetre ile ölçüm yapın (12.5V altı ise şarj yok). Konjektör veya kömür grubu değişimi gerekir. |
| Far Ampullerinin Sık Patlaması | Yüksek voltaj regülasyon kaybı (Aşırı şarj) | Gaz verildiğinde akü kutup başlarında 15V üzeri gerilim görülür. Konjektör acilen yenilenmelidir. |
| Aküden Asit Taşması ve Koku | Akünün kaynaması (15.5V - 17V seviyesi) | Akü ve alternatör kontrol edilir; voltaj regülatörü ve zarar gören akü yenilenir. |
| Farların Rölantide Kısılıp Gaz Verince Parlaması | Diyot tablası veya konjektör iç direnç kaybı | Alternatör diyot tablası ve regülatör test tezgahına bağlanır, gerekirse revizyon yapılır. |
Bir konjektörün sağlam olup olmadığını anlamak için sanayide en çok başvurduğumuz yöntem multimetre (voltmetre) testidir. Aracı stop halindeyken ölçtüğünüzde akü voltajı 12.4V ile 12.7V aralığında olmalıdır. Motoru çalıştırıp rölantiye aldığınızda bu değerin 13.8V ile 14.2V seviyesine yükselmesi gerekir. Ardından araçta uzun farları, kalorifer fanını ve arka cam rezistansını açarak sistemi yüke bindirin ve motor devrini 2.500 devire getirin. Sağlıklı bir konjektör, bu yük altında dahi voltajı 13.6V altına düşürmemeli ve asla 14.5V üzerine çıkarmamalıdır. 14.8V ve üzeri her değer, konjektörün devreyi kesemediğini ve elektrik tesisatını tehlikeye attığını gösterir.
Alternatör tamiratında yalnızca konjektörü değiştirmek bazen yeterli olmaz. Konjektörün bastığı bakır rotor bileziklerinde derin oyuklar varsa, yeni taktığınız regülatörün kömürleri kısa sürede düzensiz aşınarak tekrar arıza verecektir. Benzer şekilde alternatörün diyot tablasında kaçak varsa yeni konjektör de kısa sürede aşırı ısınıp yanabilir. Bu yüzden alternatör söküldüğünde rulmanlar, kollektör bilezikleri ve diyotlar bir bütün olarak gözden geçirilmelidir. İhtiyaç duyduğunuz tüm dayanıklı alternatör parçaları ve güvenilir oto mekanik yedek parçalar için doğru amperaj değerine ve orijinal parça koduna sadık kalmak, aracınızın beyin sistemlerini yüksek voltaj riskinden korumanın en kesin yoludur.
Aşağıdaki parçalar motor kodu ve parça grubu filtresiyle stoklarımızdan seçilmiştir. Sipariş öncesi şase numarasıyla kesin uyum teyidi yaptırabilirsiniz:
Eğer konjektör şarjı kestiyse araç yalnızca aküdeki mevcut elektrik bitene kadar (yaklaşık 15-45 dakika) çalışır ve yolda kalır. Ancak konjektör aşırı şarj konumunda arızalandıysa tesisata 16-18 volt basar; bu durum motor kontrol ünitesinin (ECU), sigortaların, ampullerin ve akünün saniyeler içinde yanmasına yol açar.
Eski tip mekanik regülatörlerde ve bazı sökülebilir alternatör modellerinde sadece aşınan kömürler (fırçalar) lehimlenerek yenilenebilir. Ancak yeni nesil mikroçipli konjektörlerde diyotlar ve elektronik devreler reçine içine gömülü olduğundan, sistemin sıhhati için regülatörün komple değiştirilmesi tavsiye edilir.
Motor çalışırken akü kutup başlarından ölçülen ideal şarj gerilimi 13.8 Volt ile 14.4 Volt arasında olmalıdır. 13.5 Voltun altı yetersiz şarja, 14.6 Voltun üzeri ise aşırı şarj kaynaklı akü kaynamasına işaret eder.