Otomobillerde motoru ve şanzımanı doğrudan şasiye veya travers üzerine bağlayan taşıyıcı parçalara motor takozu, sanayi dilindeki yaygın adıyla motor kulağı denir. Motor çalışırken hem kendi iç yanma sarsıntısını üretir hem de gaza bastığınızda yüksek bir dönme torku oluşturur. Bu sarsıntının doğrudan direksiyona, koltuklara ve kabin içine iletilmesini önlemek bu takozların en temel görevidir.
Eski nesil araçlarda tamamen dolu kauçuktan yapılan klasik takozlar kullanılırdı. Ancak günümüzün yüksek torklu dizel ve turbo benzinli motorlarında rölanti titreşimini kusursuz sönümlemek için yağlı motor takozu (hidrolik motor kulağı) tercih edilir. Dışarıdan bakıldığında metal bir gövde ve kalın bir kauçuk başlık gibi görünse de bu parçanın içinde özel bir sönümleme sıvısı ve esnek bir diyafram bulunur. Motor rölantideyken oluşan ince frekanslı titreşimleri içindeki bu hidrolik sıvı emer, yoldan gelen sert darbeleri ise kauçuk gövde karşılar.
Motor takozları aracın en ağır yük altında çalışan mekanik parçalarından biridir. Hem motorun kendi ağırlığını taşır hem de her kalkışta yüzlerce kiloluk tork kuvvetine direnir. Zamanla aşınması doğal olsa da bazı etkenler ömrünü ciddi şekilde kısaltır:
Arızalı bir yağlı motor takozu sürücüye kendini çok net işaretlerle belli eder. Özellikle şu belirtileri yaşıyorsanız vakit kaybetmeden motor kulaklarını kontrol ettirmeniz gerekir:
Kırmızı ışıkta durduğunuzda direksiyon simidinde, vites kolunda veya ön torpidoda alışılmışın dışında bir zırıltı ve titreme hissediyorsanız takoz görevini yapmıyor demektir. Klima kompresörü devreye girdiğinde motor yükü arttığı için bu titreşim daha da şiddetlenir.
Debriyajdan ayağınızı çekerken, otomatik şanzımanda vitesi P konumundan D veya R konumuna alırken ya da seyir halindeyken gazdan ayağınızı aniden çektiğinizde kaput altından tok bir "küt" sesi geliyorsa motor yerinden aşırı esniyor demektir.
Kaputu açıp özellikle sağ veya sol üst kısımdaki hidrolik takozun etrafına baktığınızda gövde üzerinde koyu renkli, yağlı bir akıntı izi görebilirsiniz. Ayrıca takoz kauçuğunun ezilip metal sınır durduruculara temas etmesi de arızanın kesin kanıtıdır.
Aracınızdaki belirtilere göre hangi noktaya odaklanmanız gerektiğini aşağıdaki pratik tablodan inceleyebilirsiniz:
| Belirti | Kontrol Noktası | Çözüm |
|---|---|---|
| Rölantide direksiyon ve kabin titremesi | Sağ ve sol üst yağlı motor takozları | Sertleşmiş veya patlamış takozun OEM uyumlu parça ile değişimi |
| İlk kalkışta ve vites geçişinde vuruntu sesi | Alt şanzıman takozu ve arka denge kolu burçları | Yırtık alt kulağın ve gevşeyen bağlantı cıvatalarının yenilenmesi |
| Takoz etrafında yağ lekesi ve motorun eğik durması | Hidrolik takozun iç haznesi ve metal braketi | Yağını boşaltmış takozun acilen değiştirilmesi |
| Klima açıldığında torpidodan gelen uğultu | Üst motor kulağı boşluğu ve egzoz askıları | Takoz değişimi sonrası rölanti devri ve egzoz hattı kontrolü |
Sürücülerin en sık yaptığı hata, "Sadece biraz titriyor, yürümeye engel değil" diyerek takoz değişimini ertelemektir. Oysa patlak bir yağlı takoz yüzünden her gaz verişte öne ve arkaya fazla yatan motor, başka pahalı arızalara kapı aralar. Öncelikle sağlam kalan diğer motor ve şanzıman takozlarına ekstra yük biner ve kısa sürede onlar da kopar. Bunun yanında motorun aşırı esnemesi aks kafalarını zorlar, egzoz esnek spiralini yırtar ve radyatör hortumlarında gerilmeye bağlı su kaçaklarına yol açar.
Sanayide yıllardır en çok karşılaştığımız sorunlardan biri de yanlış parça seçimidir. Eğer aracınızın fabrikasyon çıkışında üzerinde yağlı motor takozu varsa, maliyeti düşürmek için yerine içi dolu ucuz yan sanayi kauçuk takoz taktırmayın. Dış ölçüleri birebir aynı olsa bile sert kauçuk rölanti titreşimini sönümleyemez ve aracın içini traktör gibi titretir.
Değişim sırasında sadece bozulan tek bir takozu değil, şanzıman kulağı ve alt denge takozu dahil tüm bağlantı noktalarını kontrol ettirin. Ayrıca takozun patlamasına üstten damlayan bir motor yağı kaçağı sebep olduysa, yeni parçayı takmadan önce mutlaka o kaçağı giderin. Aracınızın motor sağlığını ve sürüş konforunu korumak için ihtiyacınız olan kaliteli motor kulaklarına Motor Parçaları kategorimiz üzerinden kolayca ulaşabilir, doğru parça seçimiyle uzun yıllar sorunsuz yolculuk yapabilirsiniz.
Aşağıdaki parçalar motor kodu ve parça grubu filtresiyle stoklarımızdan seçilmiştir. Sipariş öncesi şase numarasıyla kesin uyum teyidi yaptırabilirsiniz:
Takozun içindeki hidrolik sönümleme sıvısı dışarı akar ve kauçuk gövde çöker. Bu durumda rölantide direksiyon ve kabin titremesi belirgin şekilde artar, kalkışlarda motor vuruntu yapar ve egzoz spirali ile akslar aşırı yüke maruz kalır.
Arızalı takoz tek başına değiştirilebilir ancak bir takoz bozulduğunda yük diğerlerine bindiği için genelde ömürlerini tamamlamış olurlar. Değişim sırasında tüm motor ve şanzıman kulakları kontrol edilmeli, yıpranmış olanlar birlikte yenilenmelidir.
Fiziksel olarak uysa bile kesinlikle tavsiye edilmez. Yağlı takozlar özellikle dizel ve yüksek torklu motorların rölanti titreşimini emmek için tasarlanmıştır. Yerine sert kauçuk takoz takılırsa kabin içi titreşim ve uğultu dayanılmaz seviyeye çıkabilir.